Haberler RT ediliyor ama okunmuyor

Evet maalesef ülkemizde böyle bir durum var. İnsanlar birbirlerinin paylaşımlarını özellikle de haber sitelerinin tık avcılığı (clickbait) için manipüle edilmiş sansasyonel başlıklı tweetlerini retweet ederek takipçilerine yeniden paylaşıyor.

Bol bol RT edilen yazılarımızın, videolarımızın ve haberlerimizin, istatistiklere baktığımızda okunmadığını ve izlenmediğini görüyoruz genellikle. İnsanlar okumadan ve izlemden paylaşıyor nedense. Bunun yarattığı ciddi sorunlar var özellikle yanlış bilgilerin yayılması. Ama asıl konumuz şu an bu değil.

Uzun yıllardır çeşitli medya çalışanı ve kurumların sosyal medya yöneticiliğini ya da danışmanlığını yapmaktayım. İnanın yüzbinlerce kez retweet edilen bazı içeriklerin neredeyse bin defa okunmadığına defalarca şahit oldum. Türkiye’de gözlemlerime göre herkes kendi mahallesinde, karşı tarafı kötülemek için bir kanıt olarak haber başlığı ve görselini paylaşmayı seviyor. Okumak, derinleşmek ve eleştirellik önemsenmiyor genellikle. Genel olarak okuyucuya saygısı olmayan mecralar da haberleri haplaştırıp ya da manipüle edip kemik kitlesinin hızlıca yayacağı şekilde sunuyor. Böylece hiçbir derinliği olmayan 400–500 vuruşluk haberler, 280 karaktere sınırlandırılmış bir şekle dönüşüyor. Haber, RT edilen ve okunmayan, fazla tık getirerek reklam geliri elde ettiren bir işlevsiz metaya dönüşüyor.

Bu konuyu genişte ele alan çok kıymetli yazılar var. Geçmiş dönemde web sitemde şöyle bir derleme yapmıştım:

Bu yazıda özellikle İsmail Gökhan Bayram’ın, Mustafa Kuleli’nin ve Sarphan Uzunoğlu’nun görüşleri var. Ama özellikle Süleyman İrvan Hoca’nın yazısını okumanızı öneririm.

Beni bu yazıyı yazmaya iten ise Journo’da yayımlanan bir haber. Twitter yukarıda bahsettiğim soruna yönelik bir adım atmış durumda. Şirket şöyle diyor:

“Bir haberi paylaşmak, bir sohbet başlatabilir. Bu yüzden bir haberi tweetlemeden önce onu okumak isteyebilirsiniz. Bilgiye dayalı bir tartışmayı teşvik etmek için Android’de yeni bir uyarı mesajı test ediyoruz. Twitter’da daha önce açmadığınız bir haberi retweet etmek istediğinizde, önce haberi okumayı isteyip istemediğinizi soran yeni bir mesajla karşılaşabilirsiniz.”

Bir haberi okumadan retweet etmeye çalışanlar artık ekranlarında bir uyarı mesajı görecek. Uyarı şöyle:

Yazıda şöyle yazıyor. “Başlıklar tüm hikâyeyi anlatmaz. Retweet etmeden önce bu haberi okuyabilirsiniz”

Türkiye’de gözlemlediğim RT edilen içeriklerin okunmadığı yönünde Journo’nun haberinde paylaşılan bağlantıların yüzde 59’u hiç tıklanmadığına ilişki araştırma verileri de var.

Ve güzel haber. bu uyarı mesajını alanlar, haberleri yüzde 40 daha fazla açmış. Bakalım bu uyarı Türkiye’de gözükmeye başlayınca ne gibi değişimler olacak.


X Raporu Podcast‘te de konuyu işledik. Dinlemek isteyenler için: